Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 yılı ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri, Türkiye’de ölüm hızının ve ölüm nedenlerinin illere göre nasıl farklılaştığını ortaya koydu. Verilere göre kaba ölüm hızının en yüksek olduğu il binde 10,8 ile Sinop oldu. Sinop’u binde 10,2 ile Kastamonu, binde 9,6 ile Giresun ve binde 9,5 ile Balıkesir izledi. Bartın’ın da içinde bulunduğu Batı Karadeniz hattında Sinop ve Kastamonu’nun listenin ilk iki sırasında yer alması, bölgenin yaş yapısı, nüfus hareketliliği ve demografik görünümü açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Kaba ölüm hızında Sinop ilk sırada
Kaba ölüm hızı, bir yıl içinde meydana gelen ölüm sayısının yıl ortası nüfusa oranlanmasıyla hesaplanıyor ve genellikle binde olarak ifade ediliyor. TÜİK verilerine göre 2025 yılında kaba ölüm hızının en yüksek olduğu il Sinop oldu. Sinop’ta her bin kişi başına 10,8 ölüm kaydedilirken, bu oran Kastamonu’da binde 10,2, Giresun’da binde 9,6, Balıkesir’de ise binde 9,5 olarak gerçekleşti.
Kaba ölüm hızının yüksek çıkması yalnızca sağlık hizmetleriyle açıklanabilecek bir gösterge değil. Bir ilin yaşlı nüfus oranı, göç yapısı, genç nüfusun il dışına hareketi, kronik hastalık yükü ve nüfusun genel demografik dengesi bu verinin şekillenmesinde etkili olabiliyor. Bu nedenle özellikle Karadeniz illerinde kaba ölüm hızının yüksek seyretmesi, bölgenin yaşlanan nüfus yapısıyla birlikte değerlendirilmesi gereken bir başlık olarak öne çıkıyor.
En düşük oran Şırnak’ta görüldü
Kaba ölüm hızının en düşük olduğu il ise binde 2,3 ile Şırnak oldu. Şırnak’ı binde 2,5 ile Hakkari, binde 3,1 ile Van, binde 3,2 ile Batman ve Şanlıurfa takip etti. Bu illerde kaba ölüm hızının düşük çıkmasında genç nüfus oranının yüksek olması önemli bir etken olarak değerlendiriliyor.
Bu tablo, Türkiye’de ölüm hızının coğrafi olarak yalnızca sağlık göstergeleriyle değil, nüfusun yaş dağılımıyla da doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor. Yaşlı nüfusun yoğun olduğu illerde kaba ölüm hızı yükselirken, genç nüfus oranının yüksek olduğu illerde bu oran daha düşük seviyelerde kalabiliyor.
Ölüm nedenlerinde dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada
TÜİK verilerine göre 2025 yılında ölüm nedenleri arasında ilk sırayı dolaşım sistemi hastalıkları aldı. Ölümlerin yüzde 34,7’si dolaşım sistemi kaynaklı hastalıklar nedeniyle meydana geldi. Bu ölüm nedenini yüzde 16,1 ile iyi huylu ve kötü huylu tümörler, yüzde 15,1 ile solunum sistemi hastalıkları izledi.
Dolaşım sistemi hastalıklarının ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alması, kalp ve damar sağlığının Türkiye genelinde hâlâ en kritik halk sağlığı başlıklarından biri olduğunu ortaya koyuyor. Hipertansiyon, kalp damar hastalıkları, damar tıkanıklıkları, inme ve diğer kardiyovasküler sorunlar, özellikle ileri yaş gruplarında ölüm riskini artıran başlıca etkenler arasında bulunuyor.
Dolaşım sistemi ölümlerinde iskemik kalp hastalıkları öne çıktı
Dolaşım sistemi hastalıklarından kaynaklanan ölümler alt nedenlerine göre incelendiğinde, bu gruptaki ölümlerin yüzde 42,3’ünü iskemik kalp hastalıkları oluşturdu. Diğer kalp hastalıklarının payı yüzde 24,6 olurken, serebro-vasküler hastalıklar yüzde 18,2 ile üçüncü sırada yer aldı.
İskemik kalp hastalıkları, kalbi besleyen damarların daralması ya da tıkanması sonucu ortaya çıkan ciddi sağlık sorunlarını kapsıyor. Bu hastalık grubu, erken tanı, düzenli kontrol, sağlıklı beslenme, sigara kullanımının azaltılması, fiziksel aktivite ve kronik hastalık yönetimi açısından toplum sağlığı politikalarında öncelikli alanlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Çanakkale dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerde ilk sırada
Dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı ölüm oranının en yüksek olduğu il yüzde 47,7 ile Çanakkale oldu. Çanakkale’yi yüzde 42,8 ile Balıkesir, yüzde 42,2 ile Hatay ve yüzde 42,0 ile Burdur izledi. Bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en düşük olduğu il ise yüzde 25,4 ile Kilis olarak kayıtlara geçti. Kilis’i yüzde 28,7 ile Hakkari, yüzde 28,9 ile İstanbul ve yüzde 29,0 ile Kayseri takip etti.
İller arasındaki bu farklılık, yaş yapısı, kronik hastalık yaygınlığı, yaşam biçimi, beslenme alışkanlıkları, sağlık hizmetlerine erişim ve kayıt sistemleri gibi birçok etkenle birlikte değerlendiriliyor. Özellikle yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu illerde dolaşım sistemi hastalıklarının ölüm nedenleri içindeki payı daha belirgin hale gelebiliyor.
Tümör kaynaklı ölümlerde akciğer kanseri dikkat çekti
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölümler incelendiğinde, en yüksek payın gırtlak ve soluk borusu, bronş ve akciğerin kötü huylu tümörlerine ait olduğu görüldü. Bu grup, tümör kaynaklı ölümlerin yüzde 28,9’unu oluşturdu. Kolonun kötü huylu tümörü yüzde 8,0 ile ikinci sırada, lenfoid ve hematopoetik kötü huylu tümörler ise yüzde 7,6 ile üçüncü sırada yer aldı.
Bu veriler, kanser türleri içinde özellikle akciğer kanserinin ölüm yükü bakımından öne çıktığını gösteriyor. Sigara kullanımı, hava kirliliği, mesleki maruziyetler, geç tanı ve tarama programlarına erişim gibi başlıklar, akciğer kanseriyle mücadelede önemli faktörler arasında değerlendiriliyor.
Tümör kaynaklı ölümlerde Ağrı ilk sırada
İyi ve kötü huylu tümörlerden kaynaklı ölüm oranının en yüksek olduğu il yüzde 22,4 ile Ağrı oldu. Ağrı’yı yüzde 19,8 ile Van, yüzde 19,5 ile Kocaeli ve Ankara, yüzde 19,4 ile Elazığ takip etti. Bu hastalıklara bağlı ölüm oranının en düşük olduğu il ise yüzde 9,7 ile Kilis oldu. Kilis’i yüzde 10,9 ile Burdur, yüzde 11,0 ile Şanlıurfa ve yüzde 11,2 ile Aydın izledi.
Tümör kaynaklı ölümlerin iller arasında farklılık göstermesi, tanı alma yaşı, sağlık hizmetlerine erişim, tarama programlarına katılım, çevresel faktörler ve yaşam alışkanlıkları gibi birçok değişkenle bağlantılı olarak değerlendiriliyor.
Bebek ölüm hızında düşüş yaşandı
TÜİK verilerinde dikkat çeken bir diğer başlık bebek ölüm hızı oldu. Bebek ölüm sayısı 2024 yılında 8 bin 484 iken, 2025 yılında 6 bin 988’e geriledi. Bin canlı doğum başına düşen bebek ölüm sayısını ifade eden bebek ölüm hızı ise 2024 yılında binde 9,0 iken 2025 yılında binde 7,8 oldu.
Bebek ölüm hızındaki düşüş, anne-çocuk sağlığı hizmetleri, doğum öncesi takipler, yenidoğan bakımı, aşılama, erken tanı ve sağlık hizmetlerine erişim açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak bu göstergenin illere göre farklılaşabileceği ve özellikle dezavantajlı bölgelerde sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesinin önemini koruduğu belirtiliyor.
Bartın açısından neden önemli?
Paylaşılan verilerde Bartın’a ait kaba ölüm hızı ya da ölüm nedeni oranı yer almasa da Sinop ve Kastamonu’nun kaba ölüm hızında ilk iki sırada bulunması, Bartın’ın da içinde yer aldığı Batı Karadeniz kuşağı açısından önemli bir demografik işaret olarak değerlendiriliyor. Karadeniz illerinde genç nüfusun eğitim ve çalışma amacıyla büyük kentlere yönelmesi, yaşlı nüfus oranının artması ve kronik hastalık yükünün belirginleşmesi, ölüm istatistiklerinin bölgesel analizinde öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
Bartın’da da yaşlı nüfus, kronik hastalıklar, kalp-damar sağlığı, kanser taramaları, solunum sistemi hastalıkları ve kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerine erişim gibi konular, yerel sağlık politikaları açısından önem taşıyor. TÜİK’in 2025 verileri, ölüm nedenleriyle mücadelede yalnızca tedavi hizmetlerinin değil, koruyucu sağlık hizmetlerinin de güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Kalp-damar sağlığı için erken önlem çağrısı
Ölüm nedenlerinde dolaşım sistemi hastalıklarının ilk sırada yer alması, Türkiye genelinde olduğu gibi Bartın’da da kalp-damar sağlığına yönelik farkındalığın artırılması gerektiğini gösteriyor. Düzenli tansiyon ölçümü, kolesterol ve diyabet kontrolü, sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma, düzenli fiziksel aktivite ve periyodik sağlık kontrolleri, erken ölümlerin azaltılması açısından kritik önem taşıyor.
Uzmanlara göre özellikle ileri yaş grubunda düzenli hekim kontrolü, kronik hastalıkların izlenmesi ve risk faktörlerinin erken dönemde yönetilmesi, dolaşım sistemi kaynaklı ölüm riskinin azaltılmasında önemli rol oynuyor. TÜİK verileri, Türkiye’de ölüm nedenleri tablosunun kalp-damar hastalıkları, kanserler ve solunum sistemi hastalıkları etrafında yoğunlaştığını bir kez daha ortaya koydu.
Yorumlar
Kalan Karakter: