Türkiye’de Mayıs ayında ihracat ve ithalat gerilerken, Batı Karadeniz illerinin dış ticaret tablosunda Bartın dikkat çeken bir denge ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı iş birliğiyle hazırlanan geçici dış ticaret verilerine göre Türkiye genelinde ihracat Mayıs 2026’da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,5 azalarak 22 milyar 461 milyon dolar, ithalat ise yüzde 10,8 azalarak 28 milyar 71 milyon dolar oldu. Aynı dönemde Bartın’da ihracat 2 milyon 449 bin dolar, ithalat ise 681 bin dolar olarak gerçekleşti. Böylece Bartın, Mayıs ayında dış ticarette yaklaşık 1 milyon 768 bin dolar fazla veren iller arasında yer aldı.
Bartın ihracatı ithalatın 3,5 katını aştı
Mayıs ayı verileri, Bartın’ın dış ticaret hacminin Zonguldak ve Karabük’e göre daha sınırlı kaldığını ancak ihracat-ithalat dengesi bakımından daha olumlu bir tablo sunduğunu gösterdi. Bartın’da 2 milyon 449 bin dolarlık ihracata karşılık 681 bin dolarlık ithalat yapılması, kentin ihracatının ithalatını yaklaşık 3,6 kat karşıladığı anlamına geliyor.
Bu oran, Bartın’ın dış ticaret hacmi küçük olsa da dış ticaret dengesi bakımından artıda olduğunu ortaya koydu. Kentin Mayıs ayındaki ihracatın ithalatı karşılama oranı yaklaşık yüzde 359,6 seviyesinde hesaplandı. Türkiye genelinde aynı oran yüzde 80 olurken, Bartın’ın bu açıdan ülke ortalamasının oldukça üzerinde bir denge yakaladığı görüldü.
Batı Karadeniz’de tablo farklılaştı
Bölgedeki üç ilin Mayıs ayı dış ticaret verileri karşılaştırıldığında Zonguldak, Karabük ve Bartın arasında belirgin farklar ortaya çıktı. Zonguldak’ta Mayıs ayında ihracat 20 milyon 396 bin dolar, ithalat ise 124 milyon 265 bin dolar oldu. Karabük’te ihracat 18 milyon 721 bin dolar, ithalat 57 milyon 708 bin dolar olarak gerçekleşti. Bartın’da ise ihracat 2 milyon 449 bin dolar, ithalat 681 bin dolar seviyesinde kaldı.
Bu tabloya göre Zonguldak yaklaşık 103 milyon 869 bin dolar dış ticaret açığı verirken, Karabük’te açık yaklaşık 38 milyon 987 bin dolar oldu. Bartın ise aynı dönemde yaklaşık 1 milyon 768 bin dolar dış ticaret fazlası verdi. Bölgenin toplamında ihracat 41 milyon 566 bin dolar, ithalat 182 milyon 654 bin dolar olarak hesaplanırken, Batı Karadeniz’in üç il bazındaki toplam dış ticaret açığı yaklaşık 141 milyon 88 bin dolar oldu.
Zonguldak ve Karabük ithalat ağırlıklı seyretti
Zonguldak ve Karabük’te ithalatın ihracatın üzerinde seyretmesi, bölgedeki sanayi yapısı ve ara malı ihtiyacıyla birlikte değerlendiriliyor. Özellikle demir-çelik, enerji, madencilik ve sanayi üretimine dayalı faaliyetlerin yoğun olduğu bu illerde ithalat kalemlerinin yüksek çıkması, üretim süreçlerinde dış girdiye olan ihtiyacın güçlü olduğunu gösteriyor.
Zonguldak’ta ithalatın 124 milyon doların üzerine çıkması, kentin dış ticaret yapısında ithalat ağırlığının devam ettiğini ortaya koydu. Karabük’te de benzer biçimde ithalat, ihracatın yaklaşık 3 katına yaklaştı. Bartın ise daha düşük hacimli bir dış ticaret yapısına sahip olmasına rağmen ithalatının sınırlı kalması sayesinde dış ticaret fazlası verdi.
Bartın için ihracatın niteliği kritik
Bartın’ın Mayıs ayında dış ticaret fazlası vermesi olumlu bir gösterge olsa da kentin ihracat hacminin hâlâ sınırlı düzeyde olduğu görülüyor. 2 milyon 449 bin dolarlık ihracat, bölgedeki Zonguldak ve Karabük’e kıyasla daha düşük bir seviyeye işaret ediyor. Bu nedenle Bartın açısından asıl mesele yalnızca dış ticaret fazlasını korumak değil, ihracat kapasitesini artırmak ve daha yüksek katma değerli ürünlerle dış pazarlara açılmak olacak.
Bartın’da organize sanayi, küçük ve orta ölçekli işletmeler, orman ürünleri, tarımsal üretim, gıda, tekstil, mobilya, makine ve yan sanayi gibi alanlarda ihracat potansiyelinin güçlendirilmesi, kentin ekonomik çeşitliliği açısından önem taşıyor. Liman bağlantıları, Filyos Vadisi’ne yakınlık, Zonguldak ve Karabük sanayi havzasıyla kurulan bölgesel ilişki, Bartın’ın ihracat kapasitesinin geliştirilmesi için stratejik avantajlar sunabilir.
Türkiye genelinde dış ticaret açığı azaldı
Türkiye genelinde Mayıs ayında dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 15,6 azalarak 6 milyar 643 milyon dolardan 5 milyar 610 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise 2025 Mayıs ayında yüzde 78,9 iken 2026 Mayıs ayında yüzde 80’e yükseldi.
Bu gelişme, aylık bazda dış ticaret dengesinde kısmi iyileşmeye işaret etti. Ancak Ocak-Mayıs dönemine bakıldığında dış ticaret açığının yüzde 3,6 artarak 42 milyar 716 milyon dolara yükselmesi, yılın ilk 5 ayında dış ticaret dengesindeki baskının sürdüğünü gösterdi. Aynı dönemde ihracat yüzde 0,2 artarak 111 milyar 118 milyon dolar, ithalat ise yüzde 1,1 artarak 153 milyar 834 milyon dolar oldu.
Enerji ve altın hariç dengede sınırlı açık
Mayıs ayında enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret verileri de dikkat çekti. Enerji ve altın hariç ihracat yüzde 11,5 azalarak 20 milyar 500 milyon dolara gerilerken, ithalat yüzde 16,2 azalarak 21 milyar 25 milyon dolar oldu. Bu kapsamda enerji ve altın hariç dış ticaret açığı 525 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 97,5’e yükselmesi, Türkiye’nin dış ticaret açığında enerji ve altın kaynaklı yükün önemini bir kez daha gösterdi. Bu tablo, enerji ithalatının azaltılması, yerli üretimin artırılması ve yüksek katma değerli ihracatın güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koyuyor.
İmalat sanayi ihracatta belirleyici oldu
Mayıs ayında ekonomik faaliyetlere göre ihracatta imalat sanayinin payı yüzde 94,5 oldu. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörünün payı yüzde 3,3, madencilik ve taşocakçılığının payı ise yüzde 1,6 olarak kayıtlara geçti. Ocak-Mayıs döneminde de imalat sanayinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,8 seviyesinde gerçekleşti.
Bu veri, Türkiye ihracatının büyük ölçüde imalat sanayine dayandığını gösteriyor. Bartın açısından da ihracat kapasitesinin artırılmasında sanayi üretimi, ürün çeşitliliği, markalaşma, lojistik altyapı ve dış pazar bağlantıları belirleyici olacak. Kentin mevcut dış ticaret fazlasını daha güçlü bir ihracat hacmiyle destekleyebilmesi için üretim yapısının güçlendirilmesi kritik önem taşıyor.
İthalatta ara malları öne çıktı
Mayıs ayında geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre ithalatta ara mallarının payı yüzde 72,7 oldu. Sermaye mallarının payı yüzde 13,4, tüketim mallarının payı ise yüzde 13,8 olarak gerçekleşti. Ocak-Mayıs döneminde de ara mallarının ithalattaki payı yüzde 71,5 seviyesinde kayıtlara geçti.
Ara mallarının ithalattaki yüksek payı, Türkiye’de üretim süreçlerinin önemli ölçüde dış girdiye bağlı olduğunu gösteriyor. Bu durum, döviz kuru, enerji maliyetleri, küresel tedarik zinciri ve dış piyasalardaki fiyat hareketlerinin Türkiye’de üretim maliyetleri üzerinde doğrudan etkili olmasına neden oluyor. Bartın’daki işletmeler açısından da hammadde, ara ürün, enerji ve lojistik maliyetleri ihracat rekabetçiliğini etkileyen temel başlıklar arasında yer alıyor.
Almanya ihracatta, Rusya ithalatta ilk sırada
Mayıs ayında Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülke Almanya oldu. Almanya’ya yapılan ihracat 1 milyar 714 milyon dolar olarak gerçekleşti. Almanya’yı 1 milyar 520 milyon dolar ile ABD, 1 milyar 380 milyon dolar ile Birleşik Krallık, 1 milyar 144 milyon dolar ile İtalya ve 922 milyon dolar ile İspanya izledi. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat, toplam ihracatın yüzde 29,7’sini oluşturdu.
İthalatta ise Mayıs ayında ilk sırayı Rusya Federasyonu aldı. Rusya’dan yapılan ithalat 3 milyar 758 milyon dolar olurken, bu ülkeyi 3 milyar 431 milyon dolar ile Çin, 2 milyar 40 milyon dolar ile Almanya, 1 milyar 208 milyon dolar ile ABD ve 1 milyar 57 milyon dolar ile İtalya takip etti. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 40,9’unu oluşturdu.
Yüksek teknoloji payı düşük kaldı
Mayıs ayında yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 3,1 oldu. Ocak-Mayıs döneminde bu oran yüzde 3,4 olarak kayıtlara geçti. İthalatta ise yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri içindeki payı Mayıs ayında yüzde 11,8, Ocak-Mayıs döneminde yüzde 11,9 oldu.
Bu tablo, Türkiye’nin yüksek teknoloji ürünlerinde dışa bağımlılığının devam ettiğini, ihracatta ise yüksek teknoloji payının sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Bartın gibi gelişme potansiyeli taşıyan iller açısından teknoloji tabanlı üretim, üniversite-sanayi iş birliği, Ar-Ge, mesleki eğitim ve nitelikli iş gücü yatırımları uzun vadede daha güçlü ihracat hedefleri için önem taşıyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: