Anahtar Parti Bartın İl Başkanı Abidin Acar, Türkiye’nin en verimli havzalarından biri olan Fırat–Dicle Bölgesi’nde, on yıllardır süren altyapı yatırımlarına rağmen tarımsal dış ticaret açığının kapanmamasını eleştirerek “Sorun kaynaklarda değil, üretim modelindedir” dedi.
1977’de başlatılan Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) su yönetimi, sulama ve kırsal kalkınma hedeflerine rağmen beklenen verimi sağlamadığını belirten Acar, Atatürk Barajı ve eklenen yeni projelerle bölgeye bugünün parasıyla 100 trilyon lirayı aşan yatırım yapıldığını hatırlattı. Devam eden Silvan Projesi’nin ise 255 milyar TL maliyetle 2,35 milyon dekar araziyi sulama kapasitesine sahip olduğunu ifade etti.
Acar, tüm bu yatırımlara rağmen 2013–2025 yılları arasında bölgede toplam 7,9 milyar dolarlık tarımsal dış ticaret açığı oluştuğunu söyledi. 2023 yılında da tarımsal ihracatın 1,3 milyar dolarda kalırken ithalatın 1,6 milyar dolara ulaştığını belirten Acar, “Bu coğrafyada tarımın kendini karşılayamaması düşündürücüdür” dedi.
Üretim sorunlarının temelinde yapısal eşitsizlik bulunduğunu belirten Acar, toprakların büyük bölümünün küçük bir azınlığın elinde olduğunu, halkın yüzde 81,5’inin yalnızca yüzde 37’lik araziyi işlettiğini ifade etti. Bölgede hanelerin yarısından fazlasının küçük ve parçalı arazilere sahip olduğunu, üreticilerin yüzde 6’sının ise tamamen topraksız olduğunu söyledi. Tarımsal gelirin yüzde 70’inin ise nüfusun yalnızca yüzde 1,5’i tarafından alındığını aktardı.
Acar, çözüm olarak Anahtar Parti’nin “Birlikte Üretim ve Havza Koordinasyon Modeli”ni önerdi. Bu modelde küçük çiftçilerin kooperatif çatısı altında bir araya getirilmesi, devletin tohum, gübre, enerji ve su girdilerini karşılaması, üretim planlamasının kooperatif tarafından yapılması ve mahsulün devlet tarafından satın alınması öngörülüyor.
Bu yaklaşımın parçalı arazilerin birlikte ekilmesini, küçük üreticinin büyük üreticiyle eşit şartlarda üretim yapmasını ve gelir adaletinin sağlanmasını mümkün kılacağını söyleyen Acar, “Toprak bizim, su bizim, barajlar bizim ama üretim modeli bize ait değilse refah da milletimize ait olmaz” dedi.
ŞEVVAL ALTINTAŞ
