GALLA PAZARI VE VİZYON!


Bu makale 2021-04-09 13:08:03 eklenmiş ve 824 kez görüntülenmiştir.
Yaşar Cengiz Alpan

 

17. yüzyılın ortalarında Bartın’a uğrayan Evliya Çelebi, cumartesi günleri pazar kurulduğundan bahsetmiştir. 18. Yüzyılın başlarında Uluslu İbrahim Hamdi tarafından kaleme alınan Atlas adlı eserde de cumartesi günleri kurulduğu dile getirilen pazar daha sonraları gelenekselleşerek Salı ve cuma günleri “Galla Bazarı” olarak kurulmaya başlanmıştır. Yaklaşık 250 yıldır varlığını sürdüren “Galla Bazarı’nın” kuruluşu, Osmanlı döneminde işsizlik nedeniyle ormancılık faaliyetleri için erkeklerin evlerinden ayrılması ve evin iç işlerinin yanı sıra, tarla ve bahçe işlerini kadınların üstlenmesiyle başlamıştır. Ürettikleri ürünleri kendileri pazarlamak ve aracıyı ortadan kaldırmak için köylerde veya kasaba içinde bağı, bahçesi, hayvanı olan ev kadınları kendi yiyeceğinden artırdıkları ürünleri, en yakın pazar olan Bartın Pazarı’nda satıp evlerinde olmayan maddeleri alma yolunu seçmişlerdir.

Bartın’da 1930’lu yıllar sonunda Hükümet tarafından “Mükellefiyetlik” (Madenkeşlik) denilen bir uygulama başlatılmış, köy muhtarlarının belirlediği kişiler Zonguldak maden ocağında çalışmaya mecbur edilmiştir. Bu yıllarda da köyünden ve evinden ayrı kalan erkeklerin görevini üstlenmeye devam eden köylü kadınları, ev işlerinin yanı sıra tarlada ürettiğini pazarlarda kendisi satmaya mecbur kalmıştır. Bu nedenle Bartın “Galla Bazarı” bu yıllarda da özelliğini korumuştur.

İlk olarak Yukarı Çarşı’da İskele Caddesi’nin başında kurulan pazar, daha sonraları Asma Caddesi’nin başında Hükümet Konağı istikametinde uzanan yol (şimdiki Davut Fırıncıoğlu Caddesi) üzerinde kurulmaya başlandı ve burada varlığını sürdürdü. Salı ve cuma günleri köylerinden getirdikleri ürünlerin bir kısmını bu pazarda satan köylüler, bir kısmını da yine Salı ve cuma günleri küfeler içerisinde kamyonlara yüklettikleri sebzeleri Çarşamba ve cumartesi günleri pazar kurulan Zonguldak’a gönderirlerdi. Ayrıca, çarşamba günü erken saatlerde Kemer köprü Meydanı’ndan kalkan otobüslerle küfe küfe taze sebzeyi ve bakraç bakraç günlük yoğurdu Zonguldak’a gönderen pazarcı kadınlar, akşam geri dönen otobüslerden boş küfe ve bakraçlarını alıp köylerine dönerlerdi.

Pazar yeri ahşap direkler üzerinde Marsilya kiremitli sundurmalar altında 1958 yılından itibaren kurulmaya başlandı. Çok uzun zaman bu sundurmalar altında alışverişler yapıldı. 70-80’li yıllarda Bartın yerel ekonomisi en başarılı dönemini yaşamaktaydı. Kamu ve Özel sektör sanayi kuruluşlarının sayısı yüzlere ulaşmıştı. Alım gücünün yükselmesi ve kent merkezindeki nüfusun yoğunlaşması nedeniyle pazarın canlılığı da artmıştı. 90’lı yıllarda ne yazık ki ekonomik gelişmişlik alanında gerilemeye başladık. O gün ki siyasi gelişmeler sonucunda Bartın 1991 yılında il oldu. Tabi ki çok hazırlıksızlık bir süreçti bu. Yaşanan özelleştirme süreci nedeniyle kamu kuruluşları ya satıldı ya da küçültüldü. Piyasa koşullarındaki rekabetçi sürece uyum sağlayamayan özel sektör kuruluşlarımızda yavaş yavaş kapandı.

1958 yılından bu yana ayakta kalmaya direnen sundurmalar nice yoğun karlar ve deprem gördü. Yıprandığı ve yıkılmaya yüz tuttuğunu gizleyemedi. Bu nedenle Bartın İlinin il olduktan sonraki ilk Merkez İlçe Belediye Başkanı sundurmaları kaldırıp “uzay çatı” sistemi sundurma yaptırdı. Sürekli kan kaybeden, yeniden atılım yapamayan, yeni ekonomik sisteme uyum sağlayamayan Bartın çıkış yolu bile arama zahmetinde bulunmadı. Yapabildiği düşünebildiği bu kadar oldu.

Öyle ki; yapılan “uzay çatının” açılışını zamanın Başbakanına yaptırmayı bile cesaret etti bu sıkışmışlık ve çözümsüzlük. 250 yıllık geçmişi olan, üreten, çözüm getiren “Galla Pazarı”na uzay çatısını Başbakana açılışını yaptıracak bir VİZYON ne yazık ki egemen oldu memleketimize. O açılıştan bu yana bir arpa boyu gelişme sağlamayan bu VİZYON ne yazık ki halen daha devam etmektedir. Çözüm bekleyen onca sorun varken bu VİZYON şimdi Millet Bahçesi yapmak için yola çıktı. Galla Pazarındaki üretici kadınlarımıza uzun yıllar tarımsal destek veren FİDANLIK ne yazık ki yok ediliyor. Bu VİZYON Bartın’ımıza hâkim oldukça daha çok çekeceğimiz var.

Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 ›